chot-truyen-dong

1. Khái niệm:

Chốt (Pháp: Groupille, Anh: Pin) là chi tiết vưà dùng truyền mômen xoắn vừ chận dọc trục. Tuy có nhiều công dụng nhưng chốt không được dùng nhiều trong kỹ nghệ nặng vì những lý do:
– Phải xuyên qua trục hay phải vạt một phần trục nên làm yếu trục.
– Công suất truyền thường bé nên chỉ dùng trong những thiết bị gia đình, vận hành bằng tay.
– Tuy vậy kết cấu lại phức tạp chỉ thích hợp cho sản suất hàng khối, không phù hợp với sản xuất đơn chiết, chế tạo thử. Nói chung khó chế tạo.
– Trong các máy có kết cấu đã hoàn thiện thì giá thành chốt rẻ do sản xuất hàng khối

2. Phân loại, công dụng, vẽ và ghi kích thước chốt:

Có thể kể đến một số loại chốt thường gặp trong thực tế:
a- Chốt vát:
Thân chốt hình côn, có vát phẳng một mặt, ở đầu nhỏ có ren lệch tâm để siết chốt vào lỗ côn chung. Chốt và lỗ côn thường tránh dùng trong sản xuất đơn chiếc vì rất khó chế tạo nên tốn kém chỉ dùng trong sản xuất hàng khối vì kết cấu đã hoàn thiện và có biện pháp gia công phù hợp.
Chốt vát được dùng cố định giò và cốt giữa xe đạp như kết cấu trên hình 5.16:

ve-co-khi-bai-33

b- Chốt đàn hồi:

Làm bằng thép lò xo, cuốn thành dạng hình ống có tác dụng bung ra khít với lỗ, tạo áp lực trên bề mặt lắp ráp. Mặt chốt chỉ là ống đơn giản như không có ren. Chốt đàn hồi thường dùng truyền động cho tay nắm thay đổi tốc độ trong máy công cụ. Chốt đàn hồi có tác dụng ép chặt vào lỗ, đắt hơn và tốt hơn chốt trụ trơn. Chốt đàn hồi có kết cấu trình bày như trong hình 5.17.

ve-co-khi-bai-332

c- Chốt an toàn:

Trong một số kết cấu cần ngắt chuyển động khi quá tải tránh hư hỏng bánh răng hay các bộ phận bên trong máy khó thay thế người ta chế ra chốt an toàn có sức bền yếu, đặt bên ngoài máy, chỗ dễ thay thế. Khi quá tải chốt sẽ gãy trước, ngắt chuyển và bảo vệ các bộ phận khác. Việc thay chốt sẽ dễ dàng và nhanh chóng. Trong kỹ thuật người ta cũng dùng nhiều biện pháp an toàn khác, nhưng chốt an toàn đơn giản và rẻ tiền nhất. Hình 5.18 thể hiện kết cấu chốt an toàn dùng cho khớp nối ống (sẽ trình bày trong chương 7) truyền động cho trục trơn hoặc trục vis mère máy tiện.

ve-co-khi-bai-333