Vẽ cơ khí_Bài 11 : HỆ THỐNG LỖ VÀ HỆ THỐNG TRỤC TRONG LẮP GHÉP.

dung-sai

Tiêu chuẩn về dung sai lắp ráp hình trụ trơn của TCVN có thay đổi nhiều qua từng thời kỳ. Hiện nay, TCVN dựa trên tiêu chuẩn quốc tế ISO. Để dễ dàng tạo chế độ lắp ráp giữa trục và lỗ, ta cần chọn một trong hai yếu tố trục hoặc lỗ làm chuẩn, thay đổi dung sai của yếu tố kia ta có thể đạt được chế độ lắp ráp mong muốn. Có hai hệ thống:

1- Hệ thống lỗ:

Thường được dùng và chiếm đến 90%- 95% các mối lắp trong cơ khí vì lỗ là mặt trụ trong, khó chế tạo chính xác và đạt độ bóng cao như trục nên khi chọn lỗ làm chuẩn, ta có thể thay đổi dung sai trục dễ dàng đạt chế độ lắp ráp mong muốn. Trong hệ thống này, miền dung sai của lỗ luôn là H có sai lệch giới hạn dưới bằng 0 sai lệch giới hạn trên luôn dương và phụ thuộc cấp chính xác. Ví dụ, với kích thước ∅100H8 thì kích thước lỗ chuẩn là  ∅100  (+0,15 ) . Lỗ tiểu chuẩn dể dàng thực hiện nhờ doa ( lưởi doa Pháp: Alésoir Anh: Reamer) đã dược tiêu chuẩn hóa từ lâu.

2- Hệ thống trục:

Ít được dùng hơn và chỉ chiếm khoảng 5%- 10% các mối lắp trong cơ khí vì lý do đã nêu trên. Trong hệ thống này ta chọn trục làm chuẩn, thay đổi dung sai lỗ đạt chế độ lắp ráp mong muốn.
Hệ thống trục chỉ được dùng khi một trục đồng thời lắp với hai chi tiết lỗ với các chế độ lắp khác nhau.

Ví dụ 3.1 :Chốt piston (Axe) xe gắn máy 10 phải lắp trung gian (cho xoay) với lỗ thanh truyền (Pháp: Bielle; Anh: Connection rod) và lắp chặt với lỗ piston được trình bày như trên hình 3.1 dưới đây:

dung-sai-2

Axe piston được chế tạo có lỗ giữa cho nhẹ.

Ví dụ 3.2: Mối lắp giữ then bằng và rãnh trên trục và trên lỗ cũng theo hệ trục vì lý do nói trên. Với kính thước danh nghĩa bề rộng then là 12 thì then lắp chặt trên rãnh trục với kiểu dung sai như sau:10H8/h7  và lắp trung gian chặt với rãnh trên lỗ theo kiểu 10K7/h6. Ta thấy điều này phù hợp với thực tế vì trục ( bề nhang B của then) được chế tạo dễ dàng với cùng một kiểu dung sai 10h7 trên máy mài phẳng. Nếu dùng hệ thống lỗ thì không thể chế tạo một kích thước then 10 với hai vùng dung sai khác nhau.
Trong hệ thống này, miền dung sai của trục luôn là h có sai lệch giới hạn dưới âm, sai lệch giới hạn trên bằng 0 và phụ thuộc cấp chính xác. Ví dụ, với kích thước ∅100h6 thì kích thước trục chuẩn là ∅100(0/-0.022) .

  Hình 3.2, mối lắp then bằng 10×8 giữa trục và then với rãnh trên lỗ và rãnh trên trục theo hệ trục.

dung-sai-5

CÁC CHẾ ĐỘ GHÉP HÌNH TRỤ TRƠN

Do yêu cầu sử dụng trong thực tế mà có ba kiểu lắp ghép hình trụ trơn với các mức độ phân bố của các vùng dung sai khác nhau giữa trục và lỗ .

1. Lắp chặt  (lắp có độ dôi):

Khi đường kính trục lớn hơn đường kính lỗ:
- Trong hệ thống lỗ với miền dung sai lỗ chuẩn là H (lổ cơ sở) thì khi lắp chặt miền dung sai của trục sẽ là k, l, m, n…z
- Trong hệ thống trục với miền dung sai trục chuẩn là h (trục cơ sở) thì khi lắp chặt miền dung sai của lỗ sẽ là K, L, M, N…Z

2. Lắp trung gian:

Khi kích thước trục và lỗ gần tương đương nhau:
- Trong hệ thống lỗ với miền dung sai lỗ chuẩn là H (lổ cơ sở) thì khi lắp trung gian miền dung sai của trục sẽ là g, h, i, j.
- Trong hệ thống trục với miền dung sai trục chuẩn là h (trục cơ sở)thì khi lắp trung gian miền dung sai của lỗ sẽ là G, H, I, J.
3. Lắp lỏng:

Khi đường kính trục nhỏ hơn đường kính lỗ:
- Trong hệ thống lỗ với miền dung sai lỗ chuẩn là H (lổ cơ sở) thì với chế độ lắp lỏng miền dung sai của trục sẽ là a, b, c, d, e, f.
- Trong hệ thống trục với miền dung sai trục chuẩn là h (trục cơ sở) thì với chế độ lắp lỏng miền dung sai của lỗ sẽ là A, B, C, D, E, F.

Incoming search terms:

  • LAP GHEP TRUNG GIAN THEO HE THONG TRUC
Posted in: